Januari. Vroeger een absolute wintermaand – dit jaar, 2026, opeens ook weer. Ik lees Zwarte Eland spreekt – Verhalen en visioenen van de laatste ziener der Oglala-Sioux van John G. Neihardt. Een boek wat iedereen zou moeten lezen.
Het is een meeslepend verhaal over het grootse deel van de tweede helft van de 19e eeuw, in 1930 opgetekend door John G. Neihardt – die hier postuum een lintje voor zou moeten krijgen. Het verhaal gaat over het visioen wat Zwarte Eland op zijn 9e kreeg. Dat kan fantastisch voor komen, maar hoedt u dan voor het einde van het verhaal: méér verklap ik hier niet.
Het is echter niet alleen het visioen. De levensloop van Zwarte Eland (1863 – 1950) wordt minutieus beschreven. Nog interessanter wordt het als nóg oudere indianen – Zwarte Eland is dan 68 – aanschuiven en het verhaal begeleiden of hun herinneringen aan deze tijd vertellen. Voor wie zich verwondert over de Verenigde Staten – dat al deed, of nu pas: men leze dit boek. In zwijgende deemoed.
Alles had voor de indianen betekenis en bloemrijk taalgebruik moet door hen uitgevonden zijn. Iedere maand wordt door hen “maan” genoemd, wat natuurlijk klopt; iedere maand kent een omloop van de maan. Boeiend zijn de benamingen van de individuele maanden. Zo wordt januari de Maan van de krakende bomen genoemd. Het vraagt enige natuurkennis en inlevingsvermogen wat zij met deze beschrijving bedoelden.
Het is Nieuwjaarsdag. Het is bewolkt en de wind trekt aan – je voelt aan alles dat de kou en sneeuw er aan komen. Althans: ik. Ik ruik het. Het is een, waarschijnlijk, diep in mijn bewustzijn opgeslagen herinnering van vroeger aan de geur buiten voorafgaand aan een winterinval. Om mij heen .. kraken de bomen. Dit doen ze, omdat vorst ze – rond de Kerst – uitgedroogd hebben waardoor het binnenste van de boom gaat schuren en knarsen. Het is af en toe een onheilspellend geluid, maar voor wie er bij stil staat is het magisch én één van de geluiden als de winter weer een beetje winter wil zijn. Alhoewel AI “zegt” dat het alleen bij extreme vrieskou gebeurt, is het ook duidelijk te horen als het niet vriest.
Januari wordt bij de indianen – en zo blijf ik ze gewoon noemen omdat “native Americans” teveel eer is voor Amerika – ook wel wolfsmaand genoemd. De naam is – AI – afkomstig uit oude Europese en Noord-Amerikaanse tradities. In de koude winternachten was het gehuil van wolven vroeger vaak hoorbaar nabij nederzettingen, mogelijk vanwege een gebrek aan voedsel in deze periode. Het bijzondere aan de volle maan van de huidige januari, die op 3 januari te zien was, is, dat deze een supermaan betrof en dus extra goed/fel te zien was.
Hoe dan ook leidde het tot opmerkelijke beelden toen, op de avond van 3 januari, na een fikse sneeuwbui, het opklaarde. Het was nog één van die wensfoto’s welke ik wilde nemen voor mijn slotdeel “Herinneringen aan.” Dan zie je een beeld wat magisch is, maar krijg je dat ook op de foto? Mijn camera weigerde op dit punt. Als door een wonder ving de telefoon van mijn vrouw het mysterie. Inclusief sterren en al. De sneeuw is één ding, maar dan nét op de dag dat de volle maan er is – en dat het dan ook nog opklaart laat in de avond.
Vaak zit geluk in een hoekje.
Thomas Kamphuis 
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.