Het Grote Speelgoedboek deel 2

De kerstboom is al in diverse huizen ‘rise and shining’, de kruidnoten lagen daags na mijn verjaardag in augustus al in de schappen. Dan weet je: het kan niet lang meer duren voordat Het Grote Speelgoedboek van BOL op de mat valt. Ik hoor dan gelijk iemand in huis zeggen: “Dat kan gelijk bij het oud papier” en dat is natuurlijk ook zo, maar, hier al eerder over geschreven hebbende, was ik toch benieuwd of er nog een soort ontwikkeling in zit, in de ontpieting en versinterklazing in dit speelgoedboek.

Laat ik maar met de deur in huis vallen: BOL heeft de temperatuur ten lande niet goed in de smiezen. Want: verheugt u! het Sinterklaasfeest mét de donkere figuur – die Zwarte Piet verpersonificeert – is bezig met een revival. Alle protesten tegen zwarte pieten ten spijt blijft Nederland van oerher naar de zwarte figuur uit kijken, op de grens van herfst en winter, op de grens van het dimmende licht van de herfst en het gitdonker van de winter. Ik schreef hier al uitgebreid over.

Terug naar Het Grote Speelgoedboek anno 2024: ‘It’s getting worse’.

Werkelijk alle kleuren van de regenboog zijn vertegenwoordigd en alle gezindten en gezondheden van de mens – zo is er ook een kind met het syndroom van Down opgenomen. Mét kleurtje, anders voelt de andere helft zich weer gediscrimineerd. Het is alsof BOL diep etnografisch onderzoek heeft gedaan naar álle mogelijke uiterlijke verschijningsvormen van de mens, om maar níemand voor het hoofd te stoten niet gerepresenteerd te zijn. Er zit immers een groot verschil tussen iemand uit Kazachstan en iemand uit China. De uiterlijke verschillen lijken klein, maar ze zijn gevonden ! En dus opgenomen. Allemaal representanten van bevolkingsgroepen waarbinnen de zwarte figuur van oerher bekend is, gevierd wordt en soms gevreesd. hoe dan ook: een gekende en welkome verschijning.

Sinterklaas komt er nog in voor, zij het als bijkans stripfiguur waar niets opvoedends meer van uit gaat. De zwarte pieten zijn schoorsteenveegpieten geworden.

Het moet allemaal lief, leuk en aardig zijn. Waar is de tijd dat men als kind verwachtingsvol maar toch ook bevreesd voor de intocht in de kou – toen het ooit nog koud was – stond te wachten? Bevreesd, immers, voor de zwarte pieten met hun roe en zak, waar je immers nooit zeker van wist of er iets in zat, of dat jij er in mee genomen werd naar Spanje? Dát is pas emancipatie, zwarte pieten klagers: een zwarte piet die een kind mee neemt naar Spanje als slaaf! Het kon zomaar gebeuren.. Het Sinterklaasfeest was een feest wwwwaar twee kanten toe. Geven en nemen. Niet alleen maar het nemen tot wat het nu verworden is.

Maar genoeg gemopperd in huize Kamphuis ! de toekomst is weer aan de zwarte figuur. De zwarte figuur, die, als er eens over onderwezen wordt, ons de donkere kant van het leven laat zien, ook als, juíst, als kind. Het kan niet een leven lang feest en wilde cadeaus zijn en lang leve de lol.

Men zegt wel eens dat de betovering van het kind en daarmee ons, verbroken is door alle materialisme. Dat is ook zo, en ik zie dit als een van de grootste sociale mankementen van deze tijd. Als niets ons meer betovert, als ieder mysterie verdwijnt en we verdwijnen in de draaikolk van cadeaus van BOL verliezen we iets wezenlijks.

Geluk zit in die betovering. Dat mysterie. Niet in dat geprefabriceerde geluk van 226 pagina’s met nog meer meuk en materialisme. Geef dat kind een zak met knikkers en zet ze de straat op. Pak die telefoon af en laat ze, in de buitenlucht, weer waarachtig gaan spelen. En wat conditie opbouwen. Je moet het toch op een loopje kunnen zetten als opeens zo’n zwarte piet opduikt met een roe.

Terug met de betovering. Terug met het mysterie. Terug naar de verbinding met de seizoenen én met elkaar.