Het valt mij op dat de kwaliteit van berichtgeving – door wat toch de gerespecteerde NOS is – achteruit holt. Soms, héél soms kijk ik nog wel eens ouderwets het Journaal en daar valt mij eenzelfde versimpeling – en in ieder geval onvolledige en soms ook onjuiste – berichtgeving op. De versimpeling lijkt gelegen in het feit dat men tegenwoordig dertig onderwerpen in nog geen tien minuten wil brengen. Voor je weet waar je naar kijkt, zit je al bij een ander onderwerp en begrijp je niet wat je net gezien hebt, had je het al kúnnen begrijpen – met enige regelmaat. Het moet allemaal snel en de inhoud lijdt onder de juistheid maar vooral: het informeren. Wat mij nu juist de hoofdtaak lijkt van de NOS.
Deze berichtgeving treft ook het onderwerp voorwerpen uit de Vikingtijd. Zo verscheen 13 juni jl. het bericht dat er een vikingzwaard gevonden was in het depot van het Doetinchems museum. Ik werd (met een knipoog) dit keer niet gebeld door een commerciële omroep voor nadere tekst en uitleg en zal het dus op deze wijze met u communiceren.
Het gaat al mis in de eerste alinea van het artikel:
Een van de weinige Vikingzwaarden die in Nederland gevonden zijn, wordt vanaf vandaag in het Stadsmuseum Doetinchem tentoongesteld. De sabel dateert uit 855 na Christus en werd halverwege de vorige eeuw in de Oude IJssel gevonden.
Het zwaard wordt opeens sabel (?) genoemd. Nu is een sabel toch echt iets anders dan een zwaard. Als men nu al geeneens meer het verschil tussen een zwaard en een sabel weet..
In de tweede alinea is men incompleet.
Volgens museumdirecteur Isabelle Bisseling zijn er in de wereld veel Vikingzwaarden gevonden, maar niet in Nederland. Hier zijn er slechts een paar ontdekt. Het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden heeft een zwaard uit 1050-1150 in de collectie.
Weliswaar kun je een zwaar – stijl technisch – een Vikingzwaard noemen, maar niet ieder zwaard uit de Vikingtijd is een Vikingzwaard. Daarnaast heeft het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) niet één, maar zeker drie zwaarden in zijn collectie. Twee zwaarden betreffen zogeheten ULFBERHT zwaarden gevonden in Zeeland, De Schelde, uit de periode: 975-1025 na Christus. Een derde zwaard in de collectie betreft een vondst uit Noord-Brabant, Aalburg, Aalburg, uit de Maas uit de periode 775-825 na Christus (waarmee het een “vroeg” zwaard uit de vroege Vikingperiode – 750-1070 na Christus – gaat).
De datum genoemd in het artikel, 1050-1150 na Christus is dus niet juist.
Het artikel vervolgt:
Bisseling vertelt aan Omroep Gelderland dat het zwaard het kostbaarste bezit van een Viking was. “Het was niet zomaar een object maar het was een vriend. Het had vaak een naam. Soms staat dat erin gegraveerd, maar bij die van ons niet. Dat vinden we heel jammer maar het biedt ook mogelijkheden.”
Bezoekers mogen daarom meedenken met het geven van een naam aan het zwaard.
Hier wordt gesteld dat een zwaard vaak een naam had. Dat verdient de nodige – op zijn minst – nuancering. In de Noordse mythologie en sagen kregen zwaarden van de Vikingen soms een (bij)naam. Het blijven natuurlijk mythen en sagen en dat wil niet zeggen dat het beschreven zwaard ook werkelijk bestond en/of een naam had.
Komen we terug op twee zwaarden die zich in de collectie van het RMO bevinden. Deze dragen de inscriptie – géén naam ! – VLFBERH+T
Deze inscripties duiden op smeden of smidsateliers en zijn merknamen gebruikt – en nagebootst ! – die een zekere kwaliteit moesten uitstralen en herbergen. Zo’n ULFBERHT zwaard was waarschijnlijk gemaakt van staal uit het Rijnland en van de allerhoogste kwaliteit.
Nu wordt bezoekers de mogelijkheid gegeven een naam te geven. Dat is aardig, gezien het interactieve karakter van nu, maar doet de werkelijkheid toch geen recht. Zo het naam voor de drager – een eigen naam had, zal nooit bekend worden welke.
Dat moeten we zo houden. Schoonheid zit in het niet weten. Schoonheid zit ook in het wél weten waarover je schrijft in een artikel. Zodat het publiek niet alleen juist maar ook compleet geïnformeerd wordt.
Waarvan acte.
Thomas Kamphuis 
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.