Eurythmics – 1984

Het is een raar iets hoe muziek in je kan blijven opduiken. Ik schreef er al eerder over.

Waarom de behoefte een album, wat bijna 40 jaar terug verscheen, dan tóch te gaan recenseren? Omdat de muziek zo tijdloos gebleken is? Omdat ik de muziek onder de aandacht wil brengen omdat deze – indertijd – zo weggezet werd als zijnde net commercieel of zelfs in termen van ‘rampzalig’? Ik heb het hier over het vergeten Eurythmics album 1984.

Het is het meest mysterieuze, obscure en donkere album wat Eurythmics op nam. Nauwelijks te geloven dat het album het jaar daar op werd opgevolgd met het frivole nummer Would I lie to you (Be yourself tonight, 1985.)

1984 heeft dat, gelukkig, allemaal nog niet en wentelt zich in een peilloze diepte. I did it just the same is een track omwonden door Annie Lennox ritmische woordloze en betekenisloze zang, gemengd door subtiele keyboards. De muziek is – nog steeds – bijzonder goed los te beluisteren van de film 1984. 1984 miste echte singles, was het verwijt. Sex crime ging nog voor single voor, maar de echte parels op 1984 zijn juist geen singles. De sfeertekeningen. De ritmische peilloze putten die daarna nooit meer zouden terugkeren. Eurythmics zal ik vooral herinneren om hun magische kwartet In the Garden, Touch, Sweet Dreams en 1984. Daarna werd het van commercieel tot artistiek vlakker.

For the love of Big Brother is – zoals al eerder geschreven – één van de prijsnummers op 1984. Het nummer is van een majestueuze schoonheid, ingetogen voorgedragen door Annie Lennox. Hier wordt de muziek van Eurythmics filmisch. Het is een nummer wat bijna 40 jaar later, nog steeds als een huis. Meditatief, betoverend. Mysterieus. Fraai in alle jaargetijden. Maar vooral in een namiddag in de sneeuw. Het nummer krijgt bijna iets tribaals en bezwerends in het latere gedeelte als drums dit, subtiel, oproepen. Magisch.

Winston’s diary is een intrigerend instrumentale ‘brug’ op 1984. Of het nog actueel is? Zet de muziek onder één van de afleveringen die op de VPRO te zien waren van Langs de nieuwe Zijderoute en oordeel zelf. Zoveel is er daar niet veranderd sinds 1984. Misschien is het nog wel erger geworden.

Greetings from a dead man is weer zo’n prijsnummer. Tekst blijft achterwege, de donkere – onheil naderende – sfeer wordt opgeroepen door keyboards en weer die tribaal marcherende drums en woord/betekenisloze zang van Annie. Op de extended version is de akoestische gitaar van Dave Stewart een mooi slot. Daar waar een sfeer wordt opgeroepen in plaats van een echte song structuur met coupletten en tekst zijn vaak de hypnotiserende stukken op 1984 die het album vér boven die indertijd veronderstelde middelmaat tillen. Tijdloze nummers. Ritmisch oersterk. Zoals muziek in 1984 nog gemaakt werd – of: mocht worden?

Julia is het nummer op zijn somberst. Het is een spannende combinatie van de elektronisch klinkende stem van Annie met daarom verweven warme instrumentatiejas van keyboards. Het is niet alleen wat er gezongen wordt, maar ook: hoe. In zijn emotionaliteit is een het een meesterwerk. Muziek uit een tijd dat elektronische muziek en emotie samenvloeiden. ‘Will be still be there?’ zingt Annie. In een andere betekenis zeg ik: oh, zeker, jullie zijn er nog steeds. Bijna 40 jaar later. Ik was 15 toen ik de muziek voor het eerst hoorde bij de film, en misschien maakt muziek dan een andere indruk dan op je 35ste of 45ste. Maar zo nu en dan pot deze muziek weer op en treft het mij hoe goed ik het nog steeds vind. Op mijn bijna 54ste.

Doubleplusgood is weer zo’n heerlijk ritmisch, tribaal klinkend nummer met hoogst actuele tekst, de oorlog in Oekraine in ogenschouw nemend. Niks 1984. Tijdloos. De – onofficiële – updates over de oorlog hebben eenzelfde strijdbare doelloosheid. Propaganda, meer niet. Goed? Wij doen het twee keer zo goed. Twee keer zo goed? Wij doen het twee keer twee keer zo goed. Het opbieden totdat er niemand meer over is om tegen op te beiden. Het album 1984 niet alleen als soundtrack voor een film, maar voor vele actuele situaties. Het hypnotiserende ’10, 9, 8, 10, 7, 6′ op het eind als meest beeldende tekst voor de waanzin van propaganda. Upgraden, downsizen.

Ministry of love is het meest claustrofobische nummer op 1984. Ook hier is het de sfeer en niet een song met teksten die het nummer de diepte en kippenvel geven. Het is alsof er een fase wordt ingezet die niet goed meer kan aflopen. Het is geen plaat die je op een verjaardagsfeestje op zet, maar in een soort meditatieve sessie tot je moet nemen. Ministry of love heeft eenzelfde tribaal sausje met Afrikaans aandoende zang op de achtergrond. Het is een van de raadselachtige soundscapes die het album maken.

Room 101 laat je recht in de hel kijken. Het zijn dit soort hoogtepunten in het laatste derde deel van een album die een album zo sterk maken. De sfeer is ronduit dreigend maar ook bijna macaber dansbaar. Poeh. Wát een afsluiter. Een luid dichtslaande deur besluit het album. Wie blijft er achter, en hoe? Los van de film roept de muziek zóveel beelden op.

Noemde men In the garden (1981) een subtiele thriller, dan is 1984 een allerminst subtiele thriller, maar altijd omgeven door warme instrumentatie en de warme voordracht van Annie Lennox. Tussen alle somberheid ademt toch nog hoop. Een mooie metafoor voor 2023 en hoe we onze eigen toekomst kúnnen maken en vormgeven?

Daarom: 1984.

Gepubliceerd door Thomas Kamphuis

Gepassioneerd Vikingtijd, natuur en cultuur liefhebber.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: